آیین نامه اجرایی نظارت بر نام گذاری اماكن (مصوب شورای فرهنگ عمومی)

در اجرای ماده سوم «آیین نامه نام گذاری شهرها ، خیابان ها ، اماكن و موسسات عمومی» مصوب جلسه مورخ 6/9/75 شورای عالی انقلاب فرهنگی ، كه شورای فرهنگ عمومی را « مرجع نظارت » تعیین كرده است موارد زیر برای كلیه دستگاه های ذی ربط لازم الاجراست :

ماده 1 - از تاریخ تصویب این آیین نامه ، « گروه نظارت بر نام گذاری اماكن » از دو گروه ، گروه اول مركزی و گروه دوم ویژه استان ها تشكیل می گردد :

  • الف - گروه مركزی نظارت بر نامگذاری اماكن كه اعضای این گروه متشكل اند از :
    • - معاونت عمرانی وزارت كشور (رئیس شورا)
    • - دو نفر از اعضای شورای فرهنگ عمومی صاحب نظر در حوزه دینی و فرهنگی به انتخاب شورا و حكم رئیس شورا .
    • - یك نفر از اساتید برجسته تاریخ و تمدن و فرهنگ به پیشنهاد انجمن اثار و مفاخر فرهنگی ئ تصویب شورای فرهنگ عمومی .
    • - دو نفر از اعضای فرهنگستان زبان و ادب فارسی جمهوری اسلامی ایران به انتخاب فرهنگستان ، معرفی رئیس فرهنگستان و حكم رئیس شورا .
    • - نماینده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از سازمان میراث فرهنگی
    • - نماینده شهردار تهران
    • تبصره 1 - نماینده وزارت امور خارجه ، در جلساتی كه مربوط به اجرای بند 7 ماده اول آئین نامه نام گذاری تشكیل می شود . به عنوان عضو اصلی ف شركت خواهد كرد .
    ب - گروه «نظارت بر نام گذاری اماكن - ویژه استان ها » كه اعضای این گروه متشكل اند از :
    • - معاونت عمرانی استاندار (رئیس شورا)
    • - شهردار مركز استان
    • شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای فرهنگ عمومی
      • 2- بررسی و تهیه گزارش از نام های فعلی اماكن و مناسب یا نامناسب بودن آن ها .
      • 3- معرفی و اعلام نام ها و عناوین جدید اماكن در رسانه های سراسری ، منطقه ای و محلی برای آگاهی مردم با گفتن دلایل و انگیزه های نام گذاری .

ماده 6 - فرهنگستان زبان و ادب فارسی ، دانشگاه های كشور ،‌اغنجمن های علمی ،‌ادبی ، هنری ،‌و سایر دستگاه های مسئول در كشور می توانند نام ها و عناوین پیشنهادی خود را كه با آئین نامه نام گذاری ، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی (مراد اول و دوم) هم گون و هم سو است از طریق «گروه مركزی نظارت بر نام گذاری اماكن » به شورای فرهنگ عمومی اعلام كنند تا در نام گذاری ها استفاده شود .

  • تبصره 3 - «گروه مركزی نظارت بر نام گذاری اماكن» تلاش می كند هر چه سریع تر و با همكاری دستگاه های مسئول ، بانك اطلاعات نام های موجود و پیشنهادی را كه دارای اطلاعات جامع درباره نام ها و ویژگی های آن ها ، نوع مكان و نشانی آنها باشد ، ایجاد كند .

ماده 7 - «گروه مركزی نظارت بر نام گذاری اماكن » مكلف است هر سه ماه یك بار ، گزارش كاملی از پیشنهادها ، توصیه ها ، نام های جدید اماكن مهم عمومی و نام های كنونی آن ها به همراه ارزیابی خود ، به شورای فرهنگ عمومی تقدیم كند .
این گزارش ها ،‌پایه و مستندات اطلاعاتی تدوین گزارش منظور بند 2 ماده سوم «آیین نامه نام گذاری اماكن» خواهد بود .

ماده 8 - این آیین نامه در 8 ماده و سه تبصره در هشتاد و هفتمین جلسه مورخ 9/4/1376 به تصویب شورای فرهنگ عمومی رسید و از تاریخ تصویب ، قابل اجرا است .

10- فروشگاه ها ، شركت ها و مراكز كار و پیشه باید از گذاشتن اسامی خارجی جدا خودداری كنند ، نام ها باید فقط به زبان فارسی باشد . مگر در مواردی كه به تشخیص شورای فرهنگ عمومی این اسامی به منظور ایجاد پیوندهای فرهنگی ،‌علمی و سیاسی انتخاب شده باشد . شیوه نامه آن را شورای فرهنگ عمومی تهیه و ابلاغ خواهد كرد .

ماده دوم - موارد مشمول نام گذاری

  • 1- آئین نامه نام گذاری شامل این موارد می شود :
    شهرها ، شهرك ها ، بندرها ، رودها ، جزیره ها ، بزرگراه ها ، خیابان ها ، بازارها و كوچه ها ، مدارس و مهدكودك ها ، موسسات تحثثقیقاتی ئ مجامع علمی و فرهنگی ،‌تالارهای عمومی ،‌بیمارستان ها و مراكز بهداشتی و درمانی ، سینماها ، و مراكز تفریحی و باغ ها و بوستان ها ، میدان ها و پایانه ها ، فرودگاه ها و ایستگاه های راه آهن و پالایشگاهها ، كارخانه ها ، بانك ها و مراكز ورزشی و باشگاه ها ، فروشگاه ها ، شركت ها و مراكز كار و پیشه .
  • 2- این آئین نامه درباره اماكن جدیدالاحداث است ولی در مورد تغییر اسامی نامناسب موجود لازم است بر طبق شیوه نامه ای كه شورای فرهنگ عمومی بر اساس این ایین نامه تنظیم و ابلاغ می كند عمل شود .

ماده سوم - مرجع نظارت :

  • 1- نظارت بر حسن اجرای ضوابط و معیارهای شورای عالی انقلاب فرهنگی در نام گذاری اماكن به عهده شورای فرهنگ عمومی است .
  • 2- این شورا همه ساله گزارش و بررسی و نظارت و عملكرد خود را به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه می دهد .

ماده چهارم - این آیین نامه در 4 ماده و 14 بند در جلسه مورخ 6/9/75 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و آیین نامه های قبلی لغو می شود .

آیین نامه نام گذاری شهرها ، خیابان ها ، اماكن و موسسات عمومی
شهرهای جمهوری اسلامی ایران در ظاهر و باطن باید نمایانگر تاریخ و جغرافیای تمدن و فرهنگ اسلامی و ایرانی باشد . یكی از مصادیق مهم این امر ، اسامی خیابان ها ، اماكن و موسسات عمومی در شهرهاست و این اسامی در حكم شناسنامه شهرها و بیانگر ارزش های اعتقادی ،‌تاریخی ، فرهنگی و ملی جامعه است .

ماده اول - ضوابط و معیارهای نامگذاری

  • 1- نام شخصیت های مهم تاریخ صدر اسلام و انقلاب اسلامی و شهدای گرانقدر آن و حوادث مهم تاریخ مبارزات اسلامی مردم ایران در درجه اول و نام شخصیت های فرهنگی ، ادبی ،‌علمی ، سیاسی و تاریخی ایران و اسامی راجع به اندیشه ، فكر و هنر و نیز مظاهر طبیعت زیبای ایران در مرتبه بعد برگزیده شود .
  • 2- در نامگذاری تناسب اسم و مسمی رعایت شود .
  • 3- اسامی باید رسا ، كوتاه ، سلیس و روان باشد .
  • 4- از اسامی مناسبی كه باعث ایجاد روحیه افتخار ملی و حماسی ، و انبساط خاطر و تلطیف اخلاقی و عاطفی مردم و بیانگر غنای فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی باشداستفاده شود .
  • 5- به منظور حفظ و تحكیم یكپارچگی سیاسی و فرهنگی كشور و حفظ هویت ملی ، نام ها باید فقط به زبان فارسی باشند .
  • 6- در نقاط مختلف كشور ضمن توجه به ویژگی های منطقه ای از اسامی شهرهای دیگر هم استفاده شود .
  • 7- به منظور ایجاد پیوندهای سیاسی و فرهنگی با كشورهای دیگر می توان در نامگذاری اماكن با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید شورای فرهنگ عمومی كشور از نام شخصیت های سیاسی و مردمی خارجی یا اسامی اماكن خارجی استفاده كرد . در این زمینه اولویت با كشورهای اسلامی است .
  • 8- در نامگذاری علاوه بر توجه به شخصیت های ملی و قهرمانان ، به شخصیت های محلی هر منطقه توجه شود .
  • 9- از نام اشخاص خیری كه تاسیسات مهم عام المنفعه (اعم از دینی ، آموزشی ،‌علمی ،‌فرهنگی ، هنری و تربیتی) احداث كرده اند می توان برای نام گذاری اماكن یاد شده استفاده كرد .
    • - مدیر كل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در استان
    • - شهردار و فرماندار شهری كه نام گذاری مكانی در آن جا در دستور جلسه گروه قرار گرفته است .
    • - دو تن از فرهیختگان در زمینه فرهنگ و ادب فارسی در استان ،‌به معرفی «گروه نظارت بر نام گذاری» و حكم استاندار .
  • تبصره 2 - «گروه مركزی نظارت بر نام گذاری اماكن» علاوه بر انجام ماموریت های خود مرجع مشاوره و رسیدگی به مشكلات و اتهامات «گروه نظارت بر نام گذاری - استان ها» است . گروه نظارت بر نام گذاری استان ها موظف است هر سه ماه گزارش عملكرد خود را برای گروه اول تهیه ، تدوین و ارسال نماید .

ماده 2 - گروه مركزی نظارت بر نام گذاری موظف است سه ماه پس از تشكیل ، ضوابط اجرایی و معیارهای لازم برای اجرای بندهای 10 گانه ماده اول آیین نامه نام گذاری ، را تدوین و برای تصویب به شورای فرهنگ عمومی ارائه كند .
این ضوابط پس از تصویب به كلیه دستگاه های اجرایی و نظارتی اعلام و ابلاغ خواهد شد . ماده 3 - «گروه مركزی نظارت بر نام گذاری اماكن» چه در مركز و چه در استان ها ، حداقل یك بار در ماه جلسه خواهد داشت و موارد ذیل را بررسی می كند دستور جلسات عبارت است از :

  • 1- بررسی پیشنهادهای دستگاه ها ،‌موسسات و اشخاص حقیقی و حقوقی برای نام گذاری اماكن .
  • 2- اظهار نظر درباره عملكرد شهرداری ها و موسسات عمومی و خصوصی برای نام های تعیین شده اماكن جدید و اجرای آیین نامه ها و شیوه نامه های مصوب .
  • 3- بررسی مستمر گزارش دستگاه های مسئول به ویژه شهرداری های كشور (از طریق طرح گزارش عملكرد گروه نظارت بر نام گذاری در استان ها ) درباره انگیزه تغییر نام فعلی اماكن و دلایل نام گذاری جدید برای آن ها .

ماده 4 - «گروه مركزی نظارت بر نام گذاری اماكن» شیوه نامه اجرای بند 10 ماده اول را بر اساس ضوابط مصوب تدوین و برای تصویب به شورای فرهنگ عمومی ، گزارش خواهد كرد . ماده 5 - «گروه مركزی نظارت بر نام گذاری اماكن» با هماهنگی رسانه های عمومی به ویژه صدا و سیما و مطبوعات برای مشاركت و همكاری در زمینه های زیر به شیوه مناسب اقدام كند .

  • 1- تولید برنامه ها و تدوین مقاله ها و گزارش های تبلیغی درباره ضرورت اجرای مصوبات
بالا